Sık Sorulan Sorular: akıllı fabrika, MES, APS ve ERP entegrasyonu

Metadx Bilişim ve Danışmanlık, İzmir Bayraklı'da bulunan bir bilişim ve danışmanlık firmasıdır ve Meta Smart Factory'nin Türkiye Exclusive Partner'ı, yani Türkiye'deki tek özel iş ortağıdır. Meta Smart Factory yazılımını Türkiye'de satar, kurar, mevcut sistemlerinize entegre eder, ekibinizi eğitir ve yerel destek verir. Meta Smart Factory ise merkezi Ljubljana'da (Slovenya), teknik ofisi Viyana'da bulunan ve MES, APS, WMS, kalite, bakım, IIoT ve görüntü işleme gibi akıllı üretim yazılımları geliştiren bir firmadır.

Türkçe konuşan, yerel bir ekiple çalışırsınız ve proje yalnızca yazılım kurulumundan ibaret kalmaz. Metadx, süreç danışmanlığı, ERP danışmanlığı, CANIAS ERP / TROIA altyapısında modüler yazılım geliştirme, web servis (API) entegrasyonları ve endüstriyel IoT tarafındaki 20+ yıllık tecrübesini projeye katar. Böylece ERP, saha ve yazılım tarafı tek bir muhatapta buluşur.

Metadx'in referansları arasında Tukaş, Lezita, Serdar Plastik, Şimşek Ambalaj ve Biriz Ambalaj bulunur. Uygulamalar arasında Suudi Arabistan'da BRC Industrial için yapay zeka destekli MES ve görsel kalite kontrol, Tukaş'ta gıda üretiminde dijitalleşme ve MES, Serdar Plastik'te MES, çelik sektöründe yapay zeka ile izleme, lazer markalama kontrolü ve izlenebilirlik, otomatik forklift görevleri ve canlı stok takibi yer alır.

Akıllı fabrika; makinelerin, sistemlerin ve insanların bağlantılı ve veri odaklı biçimde birlikte çalıştığı üretim tesisidir. Makine verisi gerçek zamanlı toplanır, üretim yürütme sistemi sahada ne olduğunu kaydeder, planlama, kalite, bakım ve enerji kararları bu veriye dayanır. Akıllı fabrika tek bir ürün değil, adım adım kurulan bir yapıdır; çoğu zaman tek bir hatta MES ve makine bağlantısıyla başlar.

Hayır. Farklı marka, yaş ve kontrolör tipindeki makinelerden oluşan karma bir park normaldir ve engel değildir. PLC'li makineler yerel sürücüler veya OPC UA, Modbus gibi protokollerle okunur; PLC'si olmayan makineler IIoT kartları ve META Smart I/O cihazlarıyla, manuel operasyonlar ise yapay zeka kameralarıyla ölçülebilir. Yatırım genellikle makineye değil, veri toplama altyapısına ve süreçlere yapılır.

MES (Üretim Yürütme Sistemi), üretim sahasında ne olduğunun kayıt sistemidir: iş emirlerinin, operasyonların, makinelerin, duruşların ve firenin gerçek zamanlı durumu burada tutulur. ERP ise finans, satın alma, stok ve satış gibi işletme süreçlerini yönetir ve üretimi genellikle planlanan ve teyit edilen miktarlar üzerinden görür. MSF MES, ERP'nin yerini almaz; iş emirlerini ERP'den alır, gerçek üretim sonuçlarını ve tüketimleri ERP'ye geri işler.

OEE (Toplam Ekipman Etkinliği), kullanılabilirlik, performans ve kalite oranlarının çarpımıdır: makinenin planlanan sürenin ne kadarında çalıştığı, çalışırken ideal hızına ne kadar yaklaştığı ve ürettiğinin ne kadarının sağlam olduğu. Elle tutulan kayıtlarda kısa duruşlar ve hız kayıpları çoğu zaman görünmez. MSF MES, makine sinyalleri ve operatör girişlerinden OEE ve TEEP değerlerini her makine, hat ve fabrika için otomatik hesaplar.

APS (İleri Planlama ve Çizelgeleme), makine kapasitelerini, vardiya takvimlerini, operatör yetkinliklerini, kalıpları, malzeme durumunu ve terminleri dikkate alarak sonlu kapasiteli bir üretim çizelgesi oluşturur ve bir şey değiştiğinde yeniden planlar. MSF APS, ERP'nizle MES olmadan da çalışır; bu durumda plan, ERP'ye girilen son teyit kadar günceldir. MSF MES ile birlikte kullanıldığında sahadaki bir arıza, kimse elle girmeden plana yansır.

Hayır. Planlamacılar sürükle-bırak Gantt şeması üzerinde tam kontrolü elinde tutar; yakın vadeli operasyonları sabitleyebilir, taşıyabilir veya kilitleyebilir. APS, planlamacının Excel'de ve hafızasında yürüttüğü sıralama işini otomatikleştirir ve alternatif planları yan yana karşılaştırma imkânı verir; kararı yine planlamacı verir.

MSF'nin SAP, Microsoft Dynamics 365 ve Business Central, Oracle NetSuite ve Odoo için standart konektörleri vardır; SAP tarafında IDoc, BAPI veya OData kullanılır. Logo, Panteon veya Nebim gibi yerel bir ERP dışarıya API açmıyorsa entegrasyon zamanlanmış SFTP aktarımları, ERP tarafındaki bir staging tablosu ya da ERP ekibinizin sahiplendiği bir view üzerinden yürür. Diğer sistemler REST veya SOAP web servisleriyle bağlanır.

Metadx, ERP danışmanlığı ve CANIAS ERP / TROIA altyapısında modüler yazılım geliştirme konusunda uzmandır; bu nedenle CANIAS tarafındaki işi de kendi ekibimizle yürütebiliriz. Entegrasyon, web servisler (API) ya da üzerinde anlaşılmış bir staging yapısı üzerinden kurulur: iş emirleri, malzeme ve ürün ağacı verisi CANIAS'tan sahaya iner, üretim teyitleri, fire ve tüketimler geri işlenir. İşe başlamadan önce her alanın sahibinin hangi sistem olduğunu birlikte karara bağlarız.

ERP'ye erişilemiyor ama yerel sunucu ve fabrika ağı ayaktaysa, daha önce açılmış emirler panellerde kalır ve operatörler teyit vermeye devam eder. Teyitler yerel veritabanına yazılır ve ERP cevap verdiği anda gönderilir. Pratikteki sınır, ERP'den hiç aktarılmamış emirlerdir; onlar başlatılamaz. Sonradan gönderilen kayıtların mali dönemi kapatılmış bir tarihe düşüp düşemeyeceğini önceden konuşmak gerekir.

MSF platformu Siemens (S7), Rockwell / Allen-Bradley, Schneider, Beckhoff, Mitsubishi, Omron, Delta, Keyence ve WAGO olmak üzere dokuz PLC ailesi için yerel sürücülere sahiptir; plastik enjeksiyon makinelerinde EUROMAP 63/67 desteklenir. Bunların yanında OPC UA, Modbus TCP ve RTU, EtherNet/IP ve MQTT ile diğer kontrolörler, sayaçlar ve sürücüler okunabilir. Kontrol ağına yeni cihaz eklenmesi istenmiyorsa mevcut SCADA veya OPC sunucusu üzerinden de veri alınabilir.

Evet. MSF IIoT kartları ve META Smart I/O cihazları eski makinelerde sinyalleri okur, çevrimleri sayar ve çalışıyor, boşta, duruyor durumlarını algılar; tamamen mekanik makineler bile sensörlerle dijitalleştirilebilir. Sinyaller ara röle veya izoleli giriş üzerinden okunur ve emniyet devrelerine asla dokunulmaz. Kart makinenin ne zaman durduğunu söyler, neden durduğunu söylemez; duruş nedeni operatörün panelden yaptığı sınıflandırmadan gelir.

Varsayılan bağlantı yalnızca okuma yapar: tanımlı bir yazma öğesi yoktur, üzerinde anlaşılmış bir etiket ya da DB listesi okunur, PLC ayrı bir VLAN'da tutulur ve giden trafik TLS ile şifrelenir. Makineye geri yazma gerekiyorsa bu, kapsamı ayrıca belirlenen ayrı bir bağlantı olarak ele alınır. Yine de hedef adresleri, portları ve yetkileri devreye almadan önce kendi otomasyon ve BT ekibinize gözden geçirtmenizi öneririz.

Kapsama göre değişir. MSF dokunmatik paneli ve Smart I/O ile bir iş istasyonu genellikle günler değil saatler içinde bağlanır; Basic MES ile haftalar içinde başlanabilir ve hazır olunduğunda Advanced seviyesine geçilir. ERP entegrasyonu, ERP tarafında adı belli bir sorumlu, bir test sistemi ve düzgün bir ana veri varsa haftalar sürer; bunlar yoksa planı ay üzerinden yapmak gerekir. Fabrika geneline yayılım ise hat hat ilerler.

PoC, tek bir operasyonel sorunu seçip kendi fabrika verinizle kontrollü bir pilot çalıştırdığınız ve sonucu baştan belirlenmiş başarı kriterlerine göre değerlendirdiğiniz programdır. MSF programları ürüne, entegrasyon derinliğine, donanıma ve veri hazırlığına göre tipik olarak 2 ila 12 hafta sürer. Adımlar şöyledir: sorunu ve desteklenecek kararı tanımlamak, başlangıç değerini ölçmek, kapsamı bağlamak, gerçek veriyle çalıştırmak, skor kartına göre ölçmek ve yaygınlaştırma önerisini sunmak.

MSF üç modelde çalışır: paylaşımlı bulut (SaaS), müşteri başına ayrı sanal makine ve veritabanıyla özel bulut ortamı ve kendi veri merkezinizde şirket içi kurulum; üçünde de platform aynıdır. Hızlı başlangıç isteyen KOBİ'ler için paylaşımlı bulut, katı BT güvenlik politikası veya derin PLC/VPN entegrasyonu olan firmalar için özel ya da şirket içi kurulum uygundur. Şirket içi kurulumda sunucular, yedekler, sertifikalar ve güncellemeler sizin ekibinizin sorumluluğundadır. Sonradan modeller arasında geçiş yapılabilir.

Hayır. Fabrika ağının içine kurulan veri toplayıcı kontrolörleri okur ve bağlantıyı TLS üzerinden ya da site-to-site VPN ile dışarı doğru kendisi açar; fabrikaya doğru güvenlik duvarında port açılmaz. Kontrol katmanının segmentasyonu sizin ağ tasarımınızın parçasıdır; veri toplayıcının yetkilerini devreye almadan önce birlikte netleştiririz.

Bulut kurulumda fabrikadaki veri toplayıcı makineleri okumaya devam eder; üretim adetlerini ve duruş kayıtlarını yerelde tamponlar ve bağlantı geri geldiğinde geçmişe dönük gönderir. Ne kadar süre tutabileceği kuruluma göre değişir ve PoC sırasında boyutlandırılır. Platform ekranları ise bağlantı gelene kadar durur; bu yüzden duruş nedenleri ve fire girişi için devreye almadan önce bir yedek akış belirlemenizi öneririz.

MSF'nin bulut kurulumları Avrupa bulut altyapısında barındırılır; talep üzerine özel ortam ve bölge seçenekleri, verinin binadan çıkmaması gerekiyorsa şirket içi kurulum mümkündür. Üretim verileriniz kiracı ortamınızda kalır ve başka şirketlerin yapay zeka modellerini eğitmek için kullanılmaz. Operatör oturum ve süre kayıtları kişisel veri sayılabilir; bu nedenle KVKK kapsamında aydınlatma, saklama süresi, yurt dışına aktarım ve kişi bazlı raporlara kimin erişeceği gibi konuları hukuk ve İK birimlerinizle devreye almadan önce karara bağlamanızı öneririz.

Metadx, kurulumdan sonra operatörlerden planlamacılara, bakım ve kalite ekiplerinden BT sorumlularına kadar kullanıcıları kendi rollerine göre Türkçe eğitir ve yayılım sürecini birlikte yürütür. Günlük sorularınızda muhatabınız İzmir'deki Metadx ekibidir. MSF'nin işlettiği barındırılan platform için %99,9 çalışma süresi hedefi ve 7/24 izleme vardır; fabrika hattınız, güvenlik duvarınız ve makineler bu kapsamın dışındadır.

Sabit bir paket fiyatı yoktur; maliyeti seçilen modüller, bağlanacak makine ve iş istasyonu sayısı, ERP entegrasyonunun derinliği, kurulum modeli (bulut veya şirket içi), gereken donanım ve eğitim kapsamı belirler. Bu yüzden önce mevcut durumu analiz eder, ardından sınırlı bir PoC ile sonucu ölçmeyi öneririz; yaygınlaştırma teklifi bu ölçüme dayanır. Kapsamınızı konuşmak için Metadx'e 0 232 332 09 79 numaralı telefondan ya da info@metadx.com.tr adresinden ulaşabilirsiniz.

Evet. MSF portföyünde endüstriyel dokunmatik paneller, META Smart I/O cihazları, IoT PLC'ler, enerji analizörleri, LoRaWAN sayaçlar, RFID okuyucular ve yapay zeka görüntü işleme sunucuları bulunur; her cihaz MSF platformuyla önceden doğrulanmıştır. IIoT ve enerji ölçüm donanımı için beş yıl garanti vardır; garanti cihazı kapsar, kurulum işçiliğini kapsamaz. Modbus, MQTT veya Linux uyumlu entegrasyonu destekleyen üçüncü taraf cihazlar da bağlanabilir.

Metadx'in projeleri gıda, plastik, ambalaj ve çelik gibi sektörlerde yoğunlaşır. Meta Smart Factory'nin vaka çalışmaları ise plastik enjeksiyon, otomotiv metal parça, gıda, içecek dolum, elektronik, cam, makine imalatı ve çelik döküm, ahşap işleme ve güneş paneli üretimini kapsar. Siparişe göre ve yüksek çeşitlilikle üretim yapan her fabrika, özellikle planlama ve OEE görünürlüğünden fayda sağlar.

META CRM Bot, Meta Smart Factory'nin satış ekipleri için geliştirdiği bağımsız bir yapay zeka satış ürünüdür; fabrika platformunu kullanmanız gerekmez. Üreticiler kendi ürünlerini uluslararası pazarda satmak için kullanır, ama herhangi bir B2B şirketi de kullanabilir. Karar vericileri bulur, şirketlerini inceler, e-posta ve LinkedIn üzerinden 51 dilde kişiye özel yazar (WhatsApp kanalı yakında), itirazları yanıtlar ve toplantıyı takviminize koyar; Metadx kurulumu ve desteği Türkçe sağlar.

Meta Smart Factory liste fiyatlarına göre CRM modülü kullanıcı başına aylık 100 €'dur; Mail pazarlama 150 €, LinkedIn 250 €, Finans 250 € ve Hosting 180 € olarak eklenir. Tüm modüller tek kullanıcı için aylık 930 € artı yapay zeka kullanımıdır; kendi yapay zeka anahtarınızı kullanırsanız yapay zeka için 0 € ödersiniz. Kurulum ve devreye alma ürün başına tek seferlik 1.000 €'dur, veri kredileri ayrıdır ve abonelik istediğiniz zaman iptal edilebilir.